Vakken

 

Binnen de bachelor Gezondheid en Leven is er een hoop keuze tussen verschillende vakken. Op deze pagina is per jaarlaag weergegeven welke vakken er worden aangeboden. Per vak is er een korte beschrijving weergegeven. Voor een volledig overzicht van alle vakken, bekijk de studiegids.

Jaar 1

Bouwstenen van het Leven
Kennis maken met de bouwstenen van biochemisch relevante macromoleculen. Inzicht in structurele opbouw en functie van nucleïnezuren, eiwitten en membranen. Kennis maken en toepassen van methoden gebruikelijk in het biochemisch onderzoek.
De colleges behandelen structuur en functie van biologisch relevante moleculen. Daarbij ligt bijzondere aandacht op de rol van nucleïnezuren in de informatieverwerking in cellen en op de; structuur en functie van enzymen. Tenslotte worden biologische membranen behandeld. Bij het practicum worden enkele biochemische en biofysische technieken behandeld en toegepast. In werkcolleges wordt de theorie verduidelijkt en op biologische en biochemische vraagstukken toegepast.

Celbiologie en immunologie
In het celbiologisch deel van de cursus is darmkanker (multifactoriële en soms ook erfelijke bedreiging) het model dat gebuikt wordt om celbiologische processen te bestuderen: Cel cyclus, apoptose, regulatie en cellulaire communicatie, boodschappermoleculen, receptoren, signaal transductie en genexpressie komen allen aan bod. Ook worden gezondheidswetenschappelijke kanten van de epidemiologie en preventie van darmkanker behandeld. In het deel immunologie bestudeer je de verschillende onderdelen van het aangeboren en adaptieve immuunsysteem en de werking daarvan tot in detail. Binnen de specifieke afweer leer je hoe je humorale en de cellulaire afweer kunt onderscheiden en leer je hoe het lymfoïde systeem (weefsels en organen) is ingeschakeld in de specifieke afweer. Behandeld wordt hoe tolerantie (eigen) en afweer (vreemd) wordt aangeleerd in de immunologie en welke cellen betrokken zijn bij de immunologische bescherming na een infectie en/of vaccinatie en de moleculaire processen die daarbij betrokken zijn. De vakgebieden Celbiologie en Immunologie worden gecombineerd in een grote opdracht, ondersteund door colleges en werkgroepen, waarin wordt behandeld hoe het immuunsysteem betrokken is bij herkenning van tumorcellen en het tegengaan van uitgroei en metastase van tumoren. Daarnaast worden enkele immunotherapiën tegen kanker tot in detail bestudeerd en vergeleken met gangbare vormen van chemotherapie.

Externe determinanten van gezondheid
Het doel van deze cursus is om de student inzicht geven in het functioneren van ecosystemen en het belang van het externe milieu voor de gezondheid,de rol van de mens bij het functioneren van ecosystemen, duurzaam gebruik van ecosystemen door de mens (voedselproductie,drinkwater, brandstof, transport), het effect van agrarische productiemethoden (bestrijdingsmiddelen,bemesting, emissies) op de menselijke gezondheid, de rol van toxische stoffen en luchtkwaliteit op de menselijke gezondheid en de klimaatverandering in relatie tot de menselijke gezondheid.

Gedrag en Gezondheid
De student verkrijgt in deze cursus kennis en inzicht in gezondheid en de factoren die daarmee samenhangen. De student leert welke gedragingen van invloed zijn op gezondheid en kan deze gedragingen analyseren.
Het verbeteren van de volksgezondheid staat continue in de aandacht, maar wat is gezondheid nu eigenlijk en hoe verbeter je dat? Een planmatige aanpak is noodzakelijk voor het ontwikkelen en evalueren van effectieve interventies ter bevordering van de gezondheid. Vanwege de grote invloed van leefstijl op de volksgezondheid, staat in het vak 'Gedrag en Gezondheid' de relatie tussen gedrag en gezondheid centraal. De module besteedt aandacht aan wat gezondheid is en welke factoren de gezondheid beïnvloeden. Vervolgens wordt dieper ingegaan op de factor gedrag (ook wel leefstijl genoemd). We gebruiken basis psychologie om belangrijke principes van gedrag te bestuderen. Hierbij staan onder andere de volgende vragen centraal: hoe leren we gedrag aan en af, welke rol speelt emotie in gedrag en hoe beïnvloeden mensen elkaar? Vervolgens wordt aandacht besteed aan zogenaamde determinanten van gedrag en planmatige gezondheidsbevordering.

Humane Levenscyclus I
In het eerste studiejaar wordt de levenscyclus van de mens behandeld in twee cursussen (I: van conceptie tot en met de geboorte; II: van geboorte tot en met de 80+-er). Deze cursus vormt het eerste deel. Het doel van de cursus is het krijgen van kennis van en inzicht in de ontwikkeling van de mens vanaf de conceptie tot en met de geboorte. Daarnaast is het doel het verwerven van kennis van het centrale dogma van de moleculaire biologie en signaaloverdracht tussen en binnen cellen. Ook zal je een debat moeten voeren over een ethische kwestie gerelateerd aan de vroege embryogenese. Onderwerpen die aan bod komen zijn onder andere het bevruchtingsproces, de ontwikkeling van het embryo en de therapeutische mogelijkheden van stamcellen en pre-implantatie genetische diagnostiek.

Humane Levenscyclus II
De cursus Humane Levenscyclus II volgt op de cursus Humane Levenscyclus I. Waar Humane Levenscyclus I de ontwikkeling van de mens van bevruchting tot de eerste week na de geboorte behandelde, komt in deze cursus de ontwikkeling van kinderen en adolescenten aan bod, evenals (mechanismen van) veroudering, ouderdomsziektes en vergrijzing. Deze 4- weekse cursus bestaat uit 4 modules van een week elk, te weten: - Week 1: Groei en ontwikkeling van kinderen, kinderziektes en gezondheid van kinderen - Week 2: Mechanismen van veroudering en het metabool syndroom - Week 3: Ouderdomsziektes - Week 4: Maatschappelijke en ethische kwesties rondom veroudering en vergrijzing Tijdens deze 4 weken zullen er naast hoorcolleges werkgroepen zijn waarbij je in kleinere groepen aan de hand van wetenschappelijke literatuur aan de slag gaat met de verschillende onderwerpen die in de cursus aan bod komen. Verder is er een computerpracticum histopathologie, waarbij je op de 'webmicroscoop' de structuur van zowel gezonde als zieke weefsels zullen leert herkennen en beschrijven. Daarnaast zullen eLearning modules over puberteit/adolescentie en de ziekte van Alzheimer worden aangeboden. Als toetsing zal je naast het tentamen (in tweetallen) een wetenschappelijk artikel kritisch bestuderen en vervolgens presenteren.

Methodologie I
Het doel van deze cursus is om de student kennis te laten maken met epidemiologisch onderzoek en (bio)statistiek. Het accent ligt op een inleiding in de methoden en hun toepassingen. De cursus dient als basis voor methodologisch en statistisch onderwijs inde rest van de opleiding. Na afloop van de cursus begrijpt de student elementaire begrippen uit zowel de epidemiologie als de (bio)statistiek en is de student in staat 'eenvoudige' statistische analyses zelfstandig uit te voeren en de resultaten ervan, mede in het licht van de gebruikte onderzoeksmethode, op een goede manier te interpreteren.

Microbiologie
Het doel van curus is om studenten kennis laten maken met micro-organismen en inzicht bij te brengen van diverse biologische processen die een rol spelen in de interacties tussen micro-organismen (bacteriën) en hun omgeving (de menselijke gastheer).
In Bedreiging en bescherming I worden diverse microbiologische processen behandeld en de basisconcepten van de immunologie geïntroduceerd. Deze bepalen tezamen de uitkomst van een infectie. Aan de orde komen infectie, mens-microbe interactie en immuunresponsen, antibiotica. De student kan de cel structuur van micro-organismen, microbiële groei, enkele mens-microbe interacties en de basisconcepten van innate en adaptieve immuniteit (antigeen herkenning, ontwikkeling receptoren, een complete respons bijvoorbeeld bij infectie) beschrijven. Tevens kan de student de werking van enkele antibiotica uitleggen. Bij elk van deze bedreigingen zal een gezondheidswetenschappelijk aspect worden behandeld, zo zal er bijvoorbeeld ook gekeken worden naar preventie en epidemiologie.

Vorm en Functie
Het doel van Vorm en Functie is om de student inzicht te laten verkrijgen in de opbouw van het menselijk lichaam op het niveau van cellen, weefsels, organen en orgaansystemen en het verkrijgen van kennis en begrip van de functies van verschillende orgaansystemen, met nadruk het zenuwstelsel. Aan het einde van de cursus kent de student de opbouw van cellen in het algemeen alsmede de belangrijkste celtypes en hun specialisaties, kan de functies van de belangrijkste celorganellen benoemen, en weet hoe weefsels zijn opgebouwd en uit welke celtypes ze bestaan. Ook kent de student de opbouw en de werking van het zenuwstelsel en begrijpt de regulerende rol van het zenuwstelsel, alsmede hoe ontregeling van het zenuwstelsel bijdraagt aan de ontwikkeling van hersenziektes (verslaving als voorbeeld), en kent de student de opbouw van de menselijke hersenen.

Zicht op gezondheid en leven
In deze cursus worden de begrippen 'leven', 'gezondheid', en 'ziekte' in de eerste week nader uitgewerkt. Vervolgens worden aan de hand van de vijf factoren (endogene, sociale, biotische, gedragsmatige en fysische) ziektebeelden behandeld, die vooral door deze factoren worden veroorzaakt. Ook maak je kennis met de aard van wetenschappelijk onderwijs en de daarbij behorende academische vaardigheden, die zijn vastgelegd in de academische kern. Elke week komt er een ander deel van de academische kern aan bod. Er wordt in het weekschema gewerkt aan het vakinhoudelijk thema van de week via de academische kernmodules. Je zal dus onder andere moeten presenteren, verslagen moeten schrijven en moeten debatteren Ook zal er Mendeliaanse genetica aan bod komen.

Jaar 2

In het tweede jaar ga je je specialiseren. Deze specialisatie heet ook wel de major. Je kunt kiezen voor een biomedische, gezondheidswetenschappelijke of gecombineerde major.

Gezondheidswetenschappelijke major: Tijdens de gezondheidswetenschappelijke vakken leer je hoe verschillende factoren de (on)gezondheid van groepen mensen beïnvloeden. Je leert hoe je ziekte en ongezond gedrag in de maatschappij kunt voorkomen.

Biomedische major: Tijdens de biomedische vakken leer je hoe het lichaam van een gezond mens functioneert, hoe ziektes ontstaan en hoe deze voorkomen kunnen worden. Dit leer je van moleculair tot organisme-niveau.

Je bepaalt zelf hoe je de major invult. De major bestaat uit zes vakken. Minimaal vier van deze vakken volg je bij de opleiding Gezondheid en leven. De andere twee volg je bij Gezondheidswetenschappen of Biomedische wetenschappen (afhankelijk van je gekozen major). Ook de bachelorstage in het derde jaar valt onder de major.
In het tweede jaar van de Bachelor Gezondheid en Leven zijn er ook nog enkele verplichte vakken. Hieronder staan alle vakken aangegeven die in het tweede jaar gevolgd kunnen worden.
 

Verplichte vakken

Methodologie II
De cursus is een vervolg op de cursus Methodologie uit het eerste jaar. In die cursus werden een aantal statische technieken geïntroduceerd, die in deze cursus worden uitgebreid met regressie technieken. Er wordt met name aandacht besteed aan de keuze van de juiste techniek, de interpretatie van de resultaten, en de samenhang tussen eenvoudige technieken met regressie technieken. In de cursus komen de volgende onderwerpen aan bod: lineaire regressieanalyse, logistische regressieanalyse, Cox-regressieanalyse, Confounding en effectmodificatie bij regressie, predictie en associatiemodellen, valkuilen in statistische analyses. Na afloop van de cursus is de student in staat om met behulp van statistische regressie technieken een antwoord te krijgen op een gezondheidswetenschappelijke vraag. Verder is de student in staat om zelfstandig regressie analyses uit te voeren en de resultaten daarvan te interpreteren met behulp van het statistische programma SPSS.

Filosofie van de levenswetenschappen
Tijdens deze cursus verdiep je je inzicht in de werkwijze en de waarde van wetenschap en wetenschappelijke kennis, mede op basis van filosofische en sociaalwetenschappelijke ideeën. Centrale vragen zijn: Wanneer noemen we iets 'wetenschap'? Wie bepalen dat eigenlijk en op grond waarvan? Wat is de wisselwerking tussen wetenschap, maatschappij en cultuur? Het algemene doel van deze basiscursus is de verdieping van je inzicht in wetenschap en wetenschappelijke kennisvorming. Meer specifiek betekent dat kennismaken met een aantal verschillende filosofische visies op wetenschap en wetenschappelijke kennisvorming, inzicht krijgen in de rol van theorieën bij observatie, verklaring en experiment, inzicht krijgen in het sociale en culturele karakter van wetenschappelijke kennisvorming en het expliciteren van de eigen opvattingen over wetenschap en wetenschappelijkheid.

Biomedische vakken

Human Evolution
In modern biological sciences evolutionary theory takes a central position. The explanatory power of evolution also applies to biomedical and health sciences. Evolution may help to explain why the human body is not perfect, why there are pseudogenes and rudimentary organs, and why humans are susceptible to specific diseases. An evolutionary perspective is also necessary to understand geographical differences in the genetic composition of populations, in disease susceptibility, cultural traditions and language diversity. The human species today is the product of 7 million years of evolution since a partly bipedal ape-like creature evolved in Africa. This course provides a general introduction to the theory of evolution as applied to genetic variation, cultural diversity and evolution of the human species.

Medical Genomics
Genomics richt zich op het bestuderen van het hele genoom. Terwijl verschillende species zich onderscheiden door verschillen in de samenstelling van hun genoom, verschillen ook individuen binnen een populatie door een beperkte mate van variatie. Zulke variaties zijn bepalend voor het gedrag en ziekten. De cursus Medical Genomics biedt inzicht in technieken voor het in kaart brengen van genomische overeenkomsten en verschillen. Als voorbeeld worden, naast toepassingen in research (biologie, levenswetenschappen), vele toepassingen in de gezondheidszorg behandeld. De cursus bouwt voort op basiskennis van genetica en begint met een 'opfriscollege' en een toets om een goed ingangsniveau te garanderen. Het hoofdbestanddeel van de cursus omvat elke ochtend een hoorcollege en elke middag een computerpracticum, dat op de VU of thuis mag worden gemaakt. In de laatste week is er tijd voor het afronden van opdrachten en voorbereiden van het tentamen.

Oncologie
Kanker is één van de belangrijkste doodsoorzaken in Nederland, en zal door de ouder wordende populatie in de nabije toekomst een steeds grotere maatschappelijke impact gaan krijgen. Kankeronderzoek heeft zich in de laatste decennia in vele verschillende richtingen uitgebreid. Inzicht in de moleculaire, immunologische en celbiologische processen die een rol spelen bij kanker is noodzakelijk voor het verrichten van fundamenteel onderzoek op het gebied van kanker. Kennis over de verschillende ontstaansvormen en behandelwijzen van kanker is essentieel voor het opstellen van toegepaste onderzoeksprotocollen voor de diagnostiek of behandeling van specifieke patiëntengroepen. Tevens is deze kennis van belang voor de goede communicatie tussen de medici en de onderzoekers die binnen dit vakgebied opereren. De cursus Oncologie zal een gedegen overzicht geven over het ontstaan van kanker en de verschillende behandelmethodes. Het doel van deze cursus is om kennis en inzicht te verkrijgen in het ontstaan en klinisch voorkomen van diverse vormen van kanker, maar ook over diagnostiek en therapievormen van kanker. Na het volgen van deze cursus kunt de student de algemene principes, concepten en de epidemiologie van kanker beschrijven. Tevens beschikt de student over een gedegen kennis omtrent de genetische, virale en chemische factoren die een rol kunnen spelen bij het ontstaan van kanker. Daarnaast kunt de student de belangrijkste immunologische en celbiologische processen die een rol spelen bij kanker uitleggen en de verschillende methodes van kankerbehandeling en kankerpreventie benoemen en vergelijken.

Humane Neurofysiologie
Tijdens deze cursus zal de neurofysiologie van de mens behandeld worden aan de hand van een overzicht van alle gangbare methoden waarmee deze bestudeerd kan worden. Het meten en analyseren van hoge dichtheid EEG worden in detail uitgelegd en geoefend in onderzoekspractica die gedeeltelijk door de studenten worden ontworpen en uitgevoerd. Hoorcolleges en practica geven extra aandacht aan de neurofysiologie van cognitieve processen die niet of heel moeilijk in dieren te bestuderen zijn, zoals vrije wil, intuïtie, gedachte ('dagdromen') en de vaardigheid om zich in andere mensen te verplaatsen. Het belang van deze functies op het niveau van hersenactiviteit en cognitie wordt toegelicht en bediscussieerd in het perspectief van ziektebeelden, bv. depressie, dementie, en slaap- en concentratiestoornissen.

Gezondheidswetenschappelijke vakken

Internationale volksgezondheid
In deze cursus verkrijgen je inzicht in volksgezondheidsvraagstukken in internationaal verband. De nadruk ligt hierbij op gezondheidsproblemen in lage- en middeninkomenlanden en de verschillende benaderingen die landen toepassen om met die problemen om te gaan. Er wordt specifiek ingegaan op problemen en interventies op een aantal deelterreinen van de gezondheidszorg zoals infectieziektes, reproductieve gezondheid, en geestelijke gezondheid. Ook komen cross- cutting issues zoals economie, armoede, en globalisatie aan bod. De cursus sluit af met recente trends op het gebied van internationale samenwerking. Dit alles wordt op een transdisciplinaire manier benaderd, waarbij inzichten uit verschillende wetenschappelijke disciplines worden geïntegreerd en rekening wordt gehouden met de belangen en relaties tussen verschillende actoren. In de groepsopdracht 'public health portfolio' breng je de theorie van de cursus in praktijk en zal de samenhang van de verschillende subthema's op landen niveau duidelijk worden.

Wetenschapscommunicatie voor Bèta-onderzoekers
Wetenschap heeft verstrekkende gevolgen voor de maatschappij (bv. biotechnologie, neurowetenschappen, farmacie). Maar hoe kijkt de maatschappij eigenlijk naar wetenschappelijke ontwikkelingen? Wat vindt de industrie van wat we uitgevonden hebben en wat denken andere wetenschappers van onze kennis? De visie van deze mensen over ons en ons werk is van groot belang voor de richting die het onderzoek in de nabije toekomst gaat nemen. Daarom is communicatie over wetenschap van cruciaal belang. In deze cursus raak je vertrouwt met een aantal modellen van wetenschapscommunicatie, het herkennen van hun toepassingen in de praktijk en de verschillende soorten publiek die men ermee kan aanspreken (populariseren voor leken, informatieoverdracht voor de industrie, faciliteren van interdisciplinair onderzoek in de wetenschap, participatie van burgers en patiënten in onderzoek). Door middel van opdrachten raak je bekend met de praktische kant van wetenschapscommunicatie, bijvoorbeeld wetenschapsjournalistiek, voorlichting, dialogen en debatten, etc. De opdrachten worden deels individueel uitgevoerd en deels in een groep.

Klinische wetenschappen

Preklinische neurowetenschappen
Het doel van deze cursus is om de student inzicht te laten krijgen in de anatomie en functie van het centraal zenuwstelsel van de mens. Er wordt specifieke aandacht gegeven voor preklinisch onderzoek aan hersenziekten. De student leert hoe het menselijk brein functioneert vanaf het organisatieniveau van genen en cellen tot aan dat van het gedrag, raakt bekend met kernbegrippen uit de neurobiologie, krijgt inzicht in de etiologie van hersenziekten, raakt geoefend in het genereren van korte literatuurstudies, leert kritisch nadenken over de maatschappelijke implicaties van neurobiologische bevindingen en hersenziekten.

Humane ontwikkeling
Het doel van de cursus is om inzicht te geven in de normale embryonale en foetale ontwikkeling van de mens, de genetische aansturing van deze ontwikkeling, de effecten van teratogenen op aanleg en ontwikkeling van organen en morbiditeit en mortaliteit ten gevolge van aanleg- en ontwikkelingsstoornissen van organen. Onderwerpen die in deze cursus behandeld zullen worden zijn de vroege embryogenese, de ontwikkeling van de neurale buis, de ontwikkeling van nieren en geslachtsklieren, de ontwikkeling van het hart en Abortus provocatus in relatie tot structureel echoscopisch onderzoek.

Infectieziekten
Het doel van deze cursus is de student inzicht te verschaffen in de pathogenese van microbiële, parasitaire en virale infecties. De student wordt vertrouwd gemaakt met de strategieën die bacterieën, virussen en parasieten gebruiken om de gastheer te koloniseren en te infecteren. Thema's die aan de orde komen zijn toxines, aanhechting, invasie, intracellulaire overleving, interacties met het immuun systeem, secretie van virulentiefactoren, ijzeropname en regulatie van virulentiefactoren. Bij het onderwijs wordt ook aandacht besteed aan vaccins en antibiotica, zoals de ontwikkeling, werking en toepassing van deze therapeutica. Tot slot moet de student een aantal microbiologische methoden kunnen toepassen om zo pathogene eigenschappen van micro-organismen te kunnen bestuderen. De cursus bestaat uit 5 onderdelen: microbiologie, parasitologie, virologie, vaccinologie en antibiotica. Al deze onderdelen zijn nodig om een goed begrip te kunnen krijgen van infectieziekten en hoe deze te voorkomen of te bestrijden zijn. Aan de samenhang van bovengenoemde onderdelen zal dan ook de nodige aandacht besteed worden.

Jaar 3

 

In de eerste drie periodes van het derde jaar kun je een minor kiezen. Een minor kan verbredend of verdiepend zijn, maar is altijd een aansluitend geheel van 30 studiepunten.
De minor wordt opgenomen in de profileringruimte. Studenten kunnen ook kiezen om de profileringsruimte op te vullen met een minor van buiten de eigen faculteit en binnen of buiten de VU. Een minor volgen in het buitenland behoort ook tot de mogelijkheden (zie studeren buitenland).
Als laatste optie er de mogelijkheid om de profileringsruimte op te vullen met een zelf samengesteld programma. De samengestelde minoren kun je hier vinden.
Na de minoren komt er een verplicht vak:
Methodologie III en statistiek Deze cursus is de afsluitende cursus van de opeenvolgende methodologische vakken die in het bachelor traject worden gegeven. De opgebouwde kennis zal worden toegepast bij het uitvoeren van verschillende onderdelen van (kwantitatief) wetenschappelijk onderzoek (onderzoeksplan, data-analyse, mondelinge- en schriftelijke rapportage).
Er zal in de eerste week van de cursus kennis gemaakt worden met een onderdeel kwalitatieve methoden van onderzoek, waarin zowel theorie als praktijk aan bod zullen komen.
Deze cursus kan gezien worden als een voorbereiding op de Bachelorstage met een Gezondheidswetenschappelijke focus.
Na Methodologie III volgt de bachelorstage fase. Hierover volgt nog meer informatie, maar je kunt hier in de stagedatabase alvast wat lezen over mogelijke stages.